Različite tehnike visinskih pripreme sportista

Različite tehnike visinskih pripreme sportista

Teorijski, izlaganje velikoj nadmorskoj visini može veoma da doprinese fiziološkim sposobnostima sportiste. Izlaganje tela takvoj sredini izaziva aklimatizaciju ka niskim količinama kiseonika u vazduhu. Mnoge promene nastale tom aklimatizacijom poboljšavaju isporuku kiseonika mišićima, a teorijski gledano, više kiseonika znači bolji rad mišića.

Kiseonik je preko-potreban za sve vrste vežbe čije je trajanje duže od 20-ak sekundi do kada se troše depoi kreatin-fosfata.

Pojašnjenje je vrlo jednostavno, međutim u praksi nije sve tako lako. Aklimatizacija na nizak nivo kiseonika u vazduhu nije ni malo jednostavna i za sobom povlači veliki broj potencijalnih neželjenih efekata (povećana gustina krvi i smanjena brzina protoka) koji dovode do otežanog rada srčanog mišića, slabljenja imunološkog sistema sportiste i sl.

Tehnike visinskih priprema:

  1. Živi visoko – treniraj visoko. Ovaj način treniranja podrazumeva maksimalnu izloženost velikoj nadmorskoj visini. Ovaj metod nije mnogo ispitan i ne naliazi na veliku podršku sportskih stručnjaka.
  2. Živi nisko – treniraj visoko. Ideja koja stoji iza ove tehnike je da sportista trenira u nisko-kiseoničnom okruženju dok vreme predviđeno za oporavak provodi u okruženju sa uobičajenom koncentracijom kiseonika u vazduhu. Postoji mnogo zanimljivih istraživačkih radova koji pružaju dokaze o efikasnosti ove tehnike. Nedostatak ove tehnike se ogleda u smanjenom obimu i intenzitetu treninga.
  3. Živi visoko – treniraj nisko. Ova tehnika podrazumeva treniranje na nivou mora ili sličnom, sa maksimalnom količinom kiseonika u vazduhu, dok se telo aklimatizuje na malu količinu kiseonka tokom oporavka (obično od 12 do 16 sati dnevno). Ova tehnika nailazi na veliku naučnu potporu jer se pomoću nje dobijaju određene beneficije velike nadmorske visine, dok se određeni neželjeni efekti u velikoj meri izbegavaju. Kod ovog režima treniranja minimalni period proveden u ovakvom okruženju ne bi smeo biti manji od 3 nedelje.

Pored ovih tehnika primenjenih u 100%-tnom režimu, postoji i veliki broj kombinacija i modifikacija ovih treninga. Trenutno se nalazim na visinskim pripremama “Živi visoko – treniraj nisko”, gde se u hermetički zatvorenim sobama podešava nivo kiseonika simulirajući nadmorsku visinu od 2300m dok se treninzi odvijaju u prirodnoj sredini nadmorske visine oko 1150m.
Djordje Agbaba

🇬🇧Head coach at ‘Novi Sad’ swimming club, founder of ‘Science in sport’.

🇷🇸Glavni trener plivačkog kluba Novi Sad, osnivač ‘Nauka u sportu’.

Share this article
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditShare on TumblrEmail this to someone
Plivanje: Upotreba plivačke daske u vrhunskom plivanju, da ili ne?

Plivanje: Upotreba plivačke daske u vrhunskom plivanju, da ili ne?

Plivačke daske se vrlo često koriste tokom plivačkog treninga. U ranoj dobi plivača, daska je neophodna kako bi se savladale osnove plivačkih tehnika, međutim postavlja se pitanje kako daska utiče na kvalitet treninga kod već formiranih plivača.

Malo toga se zna na ovu temu, do nedavno bi se reklo da je ova tema nebitna. Međutim postoji mnogo pokazatelja koji govore o varijacijama u celokupnom trenažnom procesu tokom upotrebe plivačke daske.
Dr. Rušol se prvi pozabavio ovom temom kada je sugerisao na upotrebu plivačkih daski isključivo u pripremnom periodu. Druge kritike na račun plivačke daske dolaze od strane biomehaničara koji upozoravaju na opuštenost tela plivača tokom upotrebe plivačke daske što automatski dovodi do “pada” kukova dublje u vodu. Time se narušava celokupna tehnika plivanja i stvara se stanje koje ne odgovara potrebama celokupne plivačke tehnike. Plivačka daska omogućava plivačima da sakriju eventualni problem sa stabilnošću trupa u vodi.
Najnovija istraživanja tek sprovedena na vrhunskim plivačima govore da je uzrok za lošu poziciju glave tokom plivanja (suviše podignut pogled) prevelik obim isplivan sa plivačkom daskom. (Virag, 2014)
Sa druge strane postoje i beneficije koje se dobijaju primenom plivačke daske u trenažnom procesu. Plivačka daska može obezbediti volumen i varijabilnost tokom trenažnog procesa, izolovati rad nogama posebno kod diktiranja tempa kod takvaog rada. Odlična je njihova upotreba tokom oporavka od povreda gornjih ekstremiteta. I pored toga postavlja se pitanje koliko se te beneficije mogu preneti u stvarno plivanje i primeniti u plivačkoj tehnici. Na to pitajnje još uvek nemamo odgovor.
Činjenica je da postoji veliki nedostatak u saznanjima o upotrebi plivačke daske u trenažnom procesu. Iz tog razloga treba se voditi postojećim saznanjima i primeniti ih u radu. Ona govore da sa plivačkom daskom treba oprezno, vrlo je korisna u pripremnom periodu, dok preterana upotreba može dovesti do stvaranja lažne stabilnosti u vodi i narušavanja tehnike plivanja.
Djordje Agbaba

🇬🇧Head coach at ‘Novi Sad’ swimming club, founder of ‘Science in sport’.

🇷🇸Glavni trener plivačkog kluba Novi Sad, osnivač ‘Nauka u sportu’.

Share this article
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditShare on TumblrEmail this to someone
Placebo efekat u sportu

Placebo efekat u sportu

Istraživači sa Sanderlend univerziteta u Ujedinjenom Kraljevstvu pristupili su detaljnijem istraživanju placebo efekta u sportu. Tokom najnovijeg istraživanja ispitano je 15 profesionalnih sportista koji se bave sportovima tipa izdržljivosti. Sportisti su testirani na 1000m trčanja na trkačkoj stazi nakon uzimanja placebo napitka i tokom drugog testa nakon uzimanja kofeinskog suplementa.

Placebo napitak nema nikakva svojstva već samo izaziva placebo efekat koji zavarava ispitanika i utiče na njegovu psihu. Na testu nakon uzimanja kofeinskog napitka, napredak u rezultatima bio je 1.7% u odnosu na prethodno dobijene rezultate. Tokom testiranja sportista nakon ispijanja placebo napitka napredak u ostvarenim rezultatima je takođe bio 1.7%. Pre testa, sportistima je rečeno da placebo napitak u sebi sadrži kofein što nije slučaj.

Tokom ovog ispitivanja naučnici su pokušali da utvrde razliku između očekivanja od napitka i njegovog stvarnog farmakološkog dejstva. Laički rečeno, rezultati su pokazali da ukoliko sportista veruje da je uzeo kofeinski napitak on će imati bolji rezultat nego, ukoliko je siguran da nije uzeo kofeinski napitak. Rezultati su pokazali da je placebo efekat snažan 1.7% što ne znači da je dejstvo kofeinskog suplementa 0%, međutim ovi rezultati pokazuju da dejstvo kofeinskog suplementa koji sportista konzumira pre trke nije veće od dejstva placeba.

Ove konstatacije ne važe kod sportskih nastupa sa dužim vremenom trajanja. Na primer, tokom maratonske trke značaj kofeina biće veoma bitan jer placebo efekat ne može da se postigne beskonačno mnogo puta tokom jedne trke.

Bilo kako bilo, uloga kofeina u sportu je potvrđena, koliko procenata ustanovljene uloge kofeina se utapa u placebo efekat tek treba da otkrijemo.

U poslednjih nekoliko godina javlja se veliki interes za placebo efekat kako u sportu tako i u medicinskim naukama. Ljudski mozak je vrlo kompleksan i moćan, a nedovoljno istražen (manje od 20%). Da li će buduća saznanja o ulozi placeba u sportu dovesti do unapređenja sportskih rezultata ostaje da vidimo.

Djordje Agbaba

🇬🇧Head coach at ‘Novi Sad’ swimming club, founder of ‘Science in sport’.

🇷🇸Glavni trener plivačkog kluba Novi Sad, osnivač ‘Nauka u sportu’.

Share this article
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditShare on TumblrEmail this to someone
Dugoročni razvoj sportista

Dugoročni razvoj sportista

Dugoročni razvoj sportista (Long Term Athlete Development (LTAD)) predstavlja projekat stvoren na osnovu dugogodišnjeg rada mnogih sportskih stručnjaka širom sveta u cilju stvaranja vrhunskog sportskog rezultata.
U životu svake mlade osobe postoje periodi tokom kojih efekti trenažnog procesa mogu biti maksimalno implementirani u razvoj sportiste. Na osnovu toga nastao je model dugoročnog razvoja sportiste koji podrazumeva kasnu specijalizaciju i sastoji se iz sledećih faza:
Faza 1 – Početak
Upoznavanje deteta sa sportom – do 5 – 6. godine starosti. Tokom ove faze roditelj ima najveću ulogu u radu sa detetom.
Faza 2 – Osnove
U ovu fazu uklapaju se dečaci od 6 do 9 godina starosti i devojčice uzrasta od 5 do 8 godina. Osnovni cilj ove faze je razvoj fizičkih kapaciteta sportiste i osnovnih motoričkih sposobnosti zbog čega se uključuju sledeći elementi:
  • Posvećenost sportu što je više moguće bez ugrožavanja ostalih elemenata života i odrastanja deteta.
  • Brzina, snaga i izdržljivost se razvijaju uz pomoć zanimljivih igara i vežbi.
  • Upoznavanje sa elementima, pravilima i etikom u sportu.
  • Trening snage koji uključuje samo sopstvenu telesnu težinu, medicinske i Švajcarske lopte.
  • Struktuirani treninzi bez periodizacije

Tokom ove faze dolazi i do kritičnog perioda za razvoj brzine. Svakako, vežbe za razvoj brzine trebaju biti uključene kroz igru i svako ponavljanje ne bi trebalo trajati duže od 5 sekundi.

Faza 3 – Učenje treniranja
Ova faza traje od 9. do 12. godine kod dečaka i od 8. do 11. godine kod devojčica. Osnovni elementi faze br. 3:
  • Nastavak razvoja osnovnih motoričkih sposobnosti.
  • Učenje i usavršavanje tehnike
  • Nastavak razvoja snage, brzine i izdržljivosti, uključivanje treninga fleksibilnosti.
  • Stvaranje svesti o zagrevanju, istezanju, hidrataciji, ishrani, oporavku, relaksaciji, fokusu i dr.
Faza 4 – Treniranje zbog treninga
Ova faza je odgovarajuća za dečake do 16 godina i devojčice do 15 godina starosti. Fokus tokom ove faze treba da bude na razvoju ukupnih fizičkih kapaciteta (fokus na aerobni trening) .
  • Razvoj aerobne baze.
  • Nadogradnja treninga snage.
  • Kompletiranje učenja o istezanju, ishrani, hidrataciji, mentalnoj pripremi…
  • Stvaranje rutine pre takmičenja, tokom takmičenja i nakon takmičenja.
  • Ozbiljan rad na treningu fleksibilnosti zbog mogućeg ubrzanog rasta kostiju u ovom periodu.
Faza 5 – Treniranje zbog takmičenja
Ova faza traje do 18. godine kod dečaka i do 17. godine kod devojčica kada fizički pripremljenost mora da bude na vrhunskom nivou baš kao i specifične sposobnosti datog sporta kako na treningu tako i na takmičenju. Tokom ovog perioda 50% treninga mora biti fokusirano na razvoj tehničkih i taktičkih veština kao i na održavanje i dalji razvoj osnovnih sposobnosti sportiste, dok drugih 50% treninga mora biti fokusirano na takmičenje i specifičan trening. Osnovni elementi ove faze:
  • Stvaranje specifičnih veština za takmičenje tokom treninga koji simulira takmičarsku sredinu.
  • U ovom periodu program stvaranja i održavanja fizičke pripreme, programa oporavka, ishrane, psihološke pripreme, razvoja tehnike mora biti pod maksimalnom individualizacijom za svakog sportistu.
  • Periodizacija u ovom periodu igra veliku ulogu.
Faza 6 – Treniranje zbog rezultata
Tek tokom ove faze u fokus se stavlja REZULTAT. Za momke posle 18. godine, a za devojke posle 17. godine. U ovoj fazi je maksimalizovana fizička pripremljenost, a specifične veštine su na vrhunskom nivou ali se i dalje usavršavaju. Osnovni elementi faze 6:
  • Maksimalni fokus sa treninga je prebačen na takmičenje.
  • Sportista trenira samo za određeno takmičenje kome je sve podređeno.
  • Visok trenažni intenzitet kao i obim sa obaveznim prelomnim tačkama kako bi se izbegla pretreniranost koja je česta pojava u ovoj fazi zbog loše periodizacije i neadekvatnog praćenja stanja sportiste.
Faza 7 – Aktivan život
Ova faza započinje kada sportista prestane sa profesionalnim bavljenjem sportom. Tada je neophodno da sportista ostane aktivan kako bi zadržao dobre navike i visok nivo dobrog zdravstvenog stanja. Profesionalni sportisti u ovoj fazi uglavnom ostaju u sportu kao treneri, stručnjaci, vođe timova i klubova i drugi sportski radnici.
Praćenje LTAD-a je ključ uspeha u sportu. Često dolazi do narušavanja procesa koji dovodi do maksimalnih rezultata iza različitih razloga a oni su najčešće neznanje i pritisak sredine. Tada dolazi do grešaka koje je veoma teško ispraviti a jedna od njih je i stvaranje šampiona u veoma ranim godinama.
Literatura
  • LANG, M. & LIGHT, R. (2010) Research Notes: Interpreting and Implementing the Long Term 
    Athlete Development Model: English Swimming Coaches’ Views on the (Swimming) LTAD in Practice. 
    International Journal of Sports Science and Coaching, 5 (3), p. 389-402
  • FORD, P. et al. (2011) The long-term athlete development model: Physiological evidence 
    and application. Journal of sports sciences, 29 (4), p. 389-402
  • ROBERTSON, S. H. E. I. L. A. & WAY, R. (2005) Long-term athlete development. Coaches report,  
    11 (3), p. 6-12.
Djordje Agbaba

🇬🇧Head coach at ‘Novi Sad’ swimming club, founder of ‘Science in sport’.

🇷🇸Glavni trener plivačkog kluba Novi Sad, osnivač ‘Nauka u sportu’.

Share this article
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on PinterestShare on RedditShare on TumblrEmail this to someone